İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davasında Tahliye İlamı ile Vekâlet Ücreti ve Yargılama Giderlerinin İcrası

Kiraya veren ile kiracı arasındaki uyuşmazlıklarda en sık rastlanan davalardan biri İhtiyaç Nedeniyle Tahliye davasıdır. Sulh hukuk mahkemelerinde açılan bu davalar sonucunda verilen kararlar, çoğu zaman yalnızca tahliye hükmünü değil, aynı zamanda yargılama gideri ve vekâlet ücreti yönünden de alacak doğurur. Bu noktada uygulamada en çok karşılaşılan sorunlardan biri, tahliye kararının ve gerekçeli kararda hükmedilen yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin icra takibine nasıl konu edileceği meselesidir.

Bu makalede, hem İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri hem de Yargıtay’ın yerleşik içtihatları ışığında bu sorunu açıklığa kavuşturacağız.

1. Tahliye İlamının İcrası

İlgili Kanun Hükümleri

• İİK m. 26: “Bir taşınmazın tahliye ve teslimine dair olan ilam, icra dairesine verilince icra müdürü 24’üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi gün içinde hükmolunan şeyin teslimini emreder.

•  Borçlu taşınmazı işgal etmekte iken bu emri tutmazsa, ilamın hükmü zorla icra olunur.

• Alacaklıya teslim olunan taşınmaza haklı bir sebep olmaksızın tekrar giren borçlu ayrıca hükme hacet kalmadan zorla çıkarılır.”

• İİK m. 24: Para ve Teminattan başka Borçlar Hakkında İlamların İcrası’na ilişkin genel düzenlemeleri içerir.

·       1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) 443/4. maddesinde şahsın hukukuna ve taşınmazın aynına ilişkin ilamlar kesinleşmedikçe takip konusu yapılamayacağı düzenlenmiştir. Hemen belirtmelidir ki; taşınmazın aynına yani mülkiyetine veya bir aynı hakka ilişkin ilamın takibe konulması halinde icra müdürünün bu talebi yerine getirmekten kaçınma imkânı bulunmamaktadır. Kesinleşmemiş böyle bir ilamın icraya konulması halinde ancak borçlunun şikâyeti üzerine icra mahkemesinin kararı ile takip iptal edilebilecektir.

·       İlam taşınmazın aynına değil de taşınmazın üzerindeki kişisel bir hakka ilişkin ise o zaman bu ilamın takip konusu yapılabilmesi için kesinleşmesini beklemeye de gerek bulunmamaktadır.

·       Taşınmazın tahliyesi yönünde verilmiş bir karar, taşınmazın ayni haklarına dair hüküm olmadığından karar kesinleşmeden icra takibine konulabilecektir. Buna göre, taşınmazın tahliyesine ilişkin karar alan alacaklı tahliye için ilamlı icra takibi başlatabilir. İcra dairesi, borçlu kiracıya Örnek 2 sayılı icra emri gönderir. Verilen süre içerisinde tahliye gerçekleşmezse, icra dairesi zorla tahliye işlemini gerçekleştirir.

2. Vekâlet Ücreti ve Yargılama Giderlerinin İcrası

İlgili Kanun Hükümleri

• HMK m. 323: Yargılama giderlerinin kapsamını belirler.

• Avukatlık Kanunu m. 164: Vekâlet ücretini düzenler.

İhtiyaç nedeniyle tahliye davasında mahkeme, davayı kazanan taraf lehine karşı vekâlet ücretine ve yargılama giderlerine hükmeder. Bu kalemler de ilamın ayrılmaz bir parçası olduğundan, alacaklı tarafından ilamlı icra takibine konu edilebilir.

3. Tahliye ve Para Alacağı İçin Ayrı Takip Açılabilir mi?

Uygulamada kimi zaman tahliye için ayrı, para alacağı için (vekalet ücreti + yargılama gideri) ayrı takip açıldığı görülmektedir. Ancak bu durum, hem ek masraf doğurmakta hem de mükerrer vekâlet ücreti ve takip gideri talep edilmesine yol açmaktadır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin Görüşü

Yargıtay 8. HD, 2013/20466 E., 2014/12592 K. sayılı kararında;

• Aynı ilamdan kaynaklanan alacakların ayrı icra dosyalarıyla takibe konulmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu,

• Bu yolla borçluya fazladan yargılama gideri yükletilmesinin hakkın kötüye kullanılması teşkil ettiğini,

• Bu nedenle takibin iptal edilmesi gerektiğini,

  
  

  belirtmiştir.

Mahkeme, TMK m. 2’deki dürüstlük kuralı ile Anayasa m. 36 ve HMK m. 29 hükümlerine atıf yaparak, tek ilamdan doğan haklar için birden fazla takip yapılmasının hukuk düzeni tarafından korunamayacağına hükmetmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun Görüşü

YHGK, 2010/12-684 E., 2011/50 K. sayılı kararında ise;

• Tahliye hükmü ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin aynı ilamda yer alması nedeniyle tek takip dosyası açılmasının esas olduğunu,

• Alacaklının aynı ilamı farklı kısımlarına ayırarak ayrı ayrı takip yapmasının mükerrer takip niteliğinde olacağını,

• Bu durumda ikinci takibin iptal edilmesi gerektiğini,

  
  

  belirtmiştir.

4. Uygulamada Doğru Yol

Yargıtay’ın içtihatları ve İİK hükümleri çerçevesinde;

1. Eğer borçlunun yerleşim yeri ile taşınmazın bulunduğu yer aynı icra dairesinin yetki çevresinde ise, tahliye ve para alacağı için tek bir takip dosyası açılmalıdır.

   • İcra müdürlüğü, tahliye için Örnek 2 icra emri, para alacağı için Örnek 4-5 icra emri düzenleyebilir.

   • Uygulamada çoğu daire, tek dosyada her iki işlemi yapmaktadır.

2. Eğer borçlunun yerleşim yeri ile taşınmaz farklı yerlerde ise, tahliye takibi taşınmazın bulunduğu yerde, para alacağı takibi ise borçlunun yerleşim yerinde açılabilir.

5. Sonuç

İhtiyaç nedeniyle tahliye davası sonucunda verilen ilam, hem tahliye yönünden hem de yargılama gideri ve vekâlet ücreti yönünden icraya konulabilir. Ancak Yargıtay kararları ışığında, aynı ilamdan doğan alacakların ayrı ayrı takiplere konu edilmesi hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olup, ikinci takibin iptaline yol açmaktadır.

Bu nedenle;

• Borçlu ve taşınmaz aynı yerde ise tek icra dosyası açılmalı,

• Zorunlu haller dışında ayrı takip yoluna gidilmemelidir.

📌 Kaynaklar:

• İİK m. 24, 26

• HMK m. 29, 323, 443/3

• TMK m. 1, 2, 4, 33

• Avukatlık Kanunu m. 164

• Yargıtay 8. HD, 2013/20466 E., 2014/12592 K.

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2010/12-684 E., 2011/50 K. 09.02.2011 T.